Kənan Novruzov: Azerbaycan-ABD İlişkilerinin Gelişimi Küresel Düzeni Nasıl Etkiliyor?

Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, 4 Ocak’ta bir ABD heyetini kabul etti. Heyette ABD Senatosu Silahlı Kuvvetler Komitesi Üyesi Markwayne Mullin (Oklahoma-Cumhuriyetçi), Temsilciler Meclisi Gelirler Komitesi Başkanı Jason Smith (Missouri-Cumhuriyetçi), Silahlı Kuvvetler Komitesi Üyesi Ronny Jackson (Texas-Cumhuriyetçi) ve Gelirler Komitesi Üyesi Jimmy Panetta (California-Demokrat) yer aldı.
Görüşme sırasında konuklar, Bakü’de tanık oldukları kalkınma süreçlerinden derin bir etkilenme duyduklarını belirterek Cumhurbaşkanı Aliyev’e teşekkürlerini ilettiler. Heyet üyeleri, geçen yılın Ağustos ayında Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış gündeminin ilerletilmesi konusunda Washington’da elde edilen başarılardan dolayı devlet başkanını tebrik ettiler.
Barış Gündemi ve Bölgesel Dinamikler
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, tebrikler için teşekkür ederek elde edilen anlaşmaların tarihi önem taşıdığını vurguladı ve bu meselede ABD Başkanı Donald Trump’ın rolüne özel bir atıfta bulundu. Azerbaycan’ın bölgesel barış için çabalarını sürdüreceğini belirten Aliyev, Azerbaycan ile Ermenistan arasında fiilen ticari ilişkilerin başladığını; Azerbaycan petrol ürünlerinin Ermenistan’a ihraç edildiğini, ayrıca Kazakistan ve Rusya’dan gelen buğdayın Azerbaycan üzerinden Ermenistan’a taşındığını vurguladı. Cumhurbaşkanı ayrıca, bölgesel ulaşım bağlantıları açısından TRİPP koridorunun yeni fırsatlar yaratacağına dair umudunu dile getirdi.
907. Madde ve İlişkilerin Geleceği
Görüşmenin en kritik noktalarından biri “Özgürlüğe Destek Aktı”ndaki adaletsiz 907. Madde (Düzeltme) oldu. Aliyev, bu maddenin mevcut ilişkilerin doğasına uymadığını belirtti. Başkan Donald Trump’ın bu maddenin uygulanmasını askıya almasını (waiver) takdirle karşılayan Aliyev, Kongre üyelerinin bu düzenlemenin tamamen yürürlükten kaldırılması için çaba göstereceklerine inandığını söyledi.
Toplantıda; siyasi, ekonomik, enerji, savunma sanayii, eğitim, bilişim teknolojileri ve yapay zeka gibi alanlarda iş birliğini genişletmek için ciddi imkanlar olduğu teyit edildi.
Analiz: Trump Döneminde Bakü-Washington Hattı
Resmi açıklamalardan da anlaşıldığı üzere görüşme oldukça verimli geçmiştir. Donald Trump’ın ikinci kez iktidara gelmesinin ardından Bakü-Washington münasebetlerinde pozitif bir ivme gözlemleniyor. Bu durum, her iki tarafın da stratejik ortaklığı geliştirmekte kararlı olduğunu gösteriyor.
1. Güney Kafkasya’da Yeni Gerçeklik: 8 Ağustos’ta ABD’de sağlanan mutabakatın ardından Bakü ve İrivan barışa hiç olmadığı kadar yakındır. Washington’un buradaki kolaylaştırıcı rolü, dış aktörlerin süreci sabote etme girişimlerini engellemek açısından hayatidir.
2. 907. Maddenin Tamamen Kaldırılması: 10 Aralık’ta Temsilciler Meclisi Üyesi Anna Paulina Luna tarafından sunulan, bu düzeltmenin tamamen kaldırılmasına yönelik yasa tasarısı, küresel ölçekte ciddi bir diplomatik olaydır. Maddenin nihai olarak iptali, Azerbaycan’ın ABD nezdindeki stratejik konumunu tescilleyecektir.
3. Küresel Etki: ABD-Azerbaycan ilişkilerinin güçlenmesi sadece ikitərəfli bir mesele değildir. ABD’nin küresel düzeni yeniden şekillendirmeye çalıştığı bir dönemde, enerji ve lojistik merkezi olan Azerbaycan ile kurulan bu yakınlık, küresel jeopolitik dengeler açısından stratejik bir hamledir.
Kənan Novruzov