ÜNİVERSİTELERİN KRİTER YARIŞI VE SÖZDE “KALİTELİ DERGİ” ANLAYIŞI

Baguz tepesine bayrak diken ypg-pkklı teröristler ne yapmak istiyor

Novruz bayramı haqqında bilmədiklərimiz

İran göydə ABŞ-la yarışır – pilotsuz təyyarələrin istehsalını genişləndirir

HAYIRLI CUMA ANLAŞMASINA BREXIT TEHDİDİ

Gündem 11 Mart 2019
128

Kuzey İrlanda’da Birleşik Krallık yanlısı Proteston Birlikçiler ile Kuzey İrlanda ile birleşme taraftarı Katolik Cumhuriyetçiler arasındaki çatışmalar 10 Nisan 1998 yılında imzalanan Hayırlı Cuma Anlaşması ile sonlandı. Anlaşma ile oluşturulan düzenin hassas/kırılgan olduğunu ileri sürenler olsa da, Anlaşmanın bölgeye barış ve istikrar getirmiş olduğu açık.
Hâlihazırda Kuzey İrlanda Birleşik Krallık’ın bir parçası; Hayırlı Cuma Anlaşması sayesinde Kuzey İrlanda –İrlanda Cumhuriyeti sınırı askerden arındırıldı, sınır kontrolleri kaldırıldı. Avrupa Birliği sayesinde de Kuzey İrlanda ve İrlanda Cumhuriyeti Tek Pazar’ın bir parçası olduklarından, birbirlerine ekonomik olarak entegre olmuş durumundalar.
Ancak günümüzde Hayırlı Cuma Anlaşmasının getirdiği barış, büyük bir tehdit altında: Bu tehdit Brexit
Birleşik Krallık Avrupa Birliği’nden çekildiğinde, Kuzey İrlanda’nın İrlanda Cumhuriyeti sınırı, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği arasındaki tek kara sınırı olacak. Brexit sonrası, Birleşik Krallık ile Avrupa Birliği arasında ister serbest ticaret anlaşması imzalansın, ister gümrük birliği kurulsun, bu sınır, malların, sermayenin, hizmetlerin ve kişilerin serbest dolaştığı alanı böldüğünden, Kuzey İrlanda’yı ekonomik olarak entegre olduğu İrlanda Cumhuriyeti’nden ayıracak. Ayrıca bu durum Hayırlı Cuma Anlaşmasının başarısının sembolü olan “açık sınırı” bertaraf edeceğinden Anlaşmaya da darbe indirmiş olacak.
Üstelik Kuzey İrlanda’da artan tansiyon dikkatten kaçmıyor; Protestan Birlikçiler, Çekilme Anlaşmasına Kuzey İrlanda için özel düzenlemeler konmasını istemiyor; zira bu özel düzenlemeleri Kuzey İrlanda’yı Birleşik Krallık’tan ayıran semboller olarak okuyor. Katolikler ise, Çekilme Anlaşmasında, Kuzey İrlanda ile İrlanda Cumhuriyeti arasında sınır oluşturulmasını engelleyecek düzenlemelerin yer alması konusunda ısrarcı. Sınır oluştuğu an Hayırlı Cuma Anlaşmasının tehlikeye gireceğini belirtiyorlar. Bu ısrar, Protestanlar tarafından Katoliklerin, özellikle Sinn Fein’in Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık’ın parçası olduğunu sorgulamaya başladığı yönündeki iddialarına sebep oluyor.
Birleşik Krallık Hükümetinin, Kuzey İrlanda’daki siyasi partiler ile görüşme/danışma süreci içinde olması gerekli ama yeterli değil; zira sorunun ve çözümün bir diğer parçası İrlanda Cumhuriyeti’nin görüşleri de dikkate alınmalı. İrlanda Cumhuriyeti, Hayırlı Cuma Anlaşmasının korunması ve sürdürülmesinin Birleşik Krallık’ın bir sorumluluğu olduğunun altını çiziyor. Peki Brexit nedeniyle Birleşik Krallık bu sorumluluğunu yerine getirmekte başarısız olursa?
Görünen o ki, Brexit sürecinin tüm aktörleri, Birleşik Krallık, Avrupa Birliği, Kuzey İrlanda ve İskoçya, bir kaosun içine sürüklenmiş gibiler ve bu kaos, pek çok risk yanında, Kuzey İrlanda’yı yeni bir mezhep çatışmasının içine çekme riski taşıyor.

Doç Dr Dilek Yiğit

Yorumlar