İran Devrim Muhafızları istihbarat savaşı yürütüyor

Ankara ve Washington arasında yeni gerginlik

Bakü’de Kafkasya Sempozyumu var

Rus senatör: Çavuşoğlu onayladı, Washington ise anlayamıyor

Gürcistan’ın NATO’ya neden ihtiyacı var?

Gürcistan 20 Nisan 2019
309

Özet
Gürcistan’ın NATO’ya katılım sorunu bağımsızlık gününden bu yana tartışıldı.Batı her zaman üçüncü on yıl için vaat edilen en güçlü vaatleri verdi, ama gittikçe daha kesin vaatler veriyor. Ancak şimdi Gürcistana, NATO tarafından yürütülecek Gürcüstan Silahlı Kuvvetleri şirketinin teknik hazırlığını ilan etti.

Giriş
18 mart 2019 Türkiye’nin de katıldığı NATO-Gürcistan Ortak Eğitim Tatbikatı 2019, başkent Tiflis’te oldu.Gürcistan’da 2’ncisi düzenlenen NATO-Gürcistan Ortak Eğitim Tatbikatı 2019’da konuşma yapan Tuğgeneral Ladislav Jung, “Askeri tatbikatın yapılması NATO ve Gürcistan arasındaki ilişkilerin yüksek seviyede olduğunu gösteriyor. Tatbikatın temel amacı, NATO üye ülkeleri ve ittifaktaki ortaklarıyla savunma yeteneklerini ve deneyimlerin paylaşımını güçlendirmektir. Gürcistan İttifakın geniş çaplı askeri eğitimini destekleyen ancak NATO üyesi olmayan tek ülkedir. Tüm askerlere başarılı ve verimli eğitimler diliyorum” dedi.Gürcistan Savunma Bakan Yardımcısı Lela Çikovani ise Gürcistan’ın NATO eğitimine bir kez daha ev sahipliği yapmaktan gurur duyduğunu ifade etti. Çikovani, “NATO ve Gürcistan arasındaki ilişkiler dinamik ve yoğun bir şekilde gelişiyor. NATO-Gürcistan 2019 tatbikatı bunu bir kez daha kanıtladı. Bu tatbikat aynı zamanda Gürcistan’ın NATO üyesi olmaya hazır olduğunu da gösteriyor” diye konuştu. Eğitim tatbikatının 343 askeri subayın katılımıyla Başkent Tiflis yakınlarındaki Krtsanisi Askeri Üssü’nde bulunan NATO-Gürcistan Eğitim Merkezi’nde (JTEC) 18 Mart-29 Mart tarihleri arasında gerçekleştirileceği belirtildi. Gürcistan’da 2’ncisi düzenlenen NATO-Gürcistan Ortak Eğitim Tatbikatı 2019’a Türkiye’de dahil Gürcistan, Azerbaycan, Arnavutluk, Belçika, Bulgaristan, Çekya, Danimarka, Estonya, Fransa, Yunanistan, İngiltere, Macaristan, Letonya, Litvanya, Hollanda, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, ABD, İsveç ve Almanya olmak üzere 24 ülke katıldı. Türkiye’den 5 askeri subayın direk tatbikata katılacağı tatbikata Uluslararası Kızıl Haç Komitesi (ICRC), Birleşmiş Milletler Barış Harekatları Dairesi (DPKO) ve Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) gözlemci olarak katılacağı aktarıldı. Tatbikatın amacının Gürcistan, Kuzey Atlantik İttifakı ve ortak ülkelerin silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğini artırmak ve Gürcistan Savunma Kuvvetlerinin yönetim ve kontrol kabiliyetlerini arttırmak, sivil ve askeri işbirliğini geliştirmek olduğu ifade edildi.

NATO ve ABD için Gürcüstan niye lazım?

Batı’nın dünyaya hakim olma yolundaki tek engel Rusya. Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği’ndeki en kuduz şahinler bile Rusya ile geniş çaplı bir savaşın sadece bir intihar aracı olduğunun farkındalar. Bu nedenle ekonomik yaptırımlar girişimi, petrol fiyatlarının Rus ekonomisini tahrip etmesine neden oldu. Öte yandan, Rusya’yı Suriye’deki Donbas’taki yerel askeri çatışmalara sürüklemek için. Bu çatışmaların çoğaltılması gerekiyor, bu nedenle Orta Asya ve Güney Kafkasya’daki diplomatların ve özel hizmetlerin etkinliği artıyor. NATO Baltık ülkelerindeki güçlerini açıkça artırıyor. Şimdi Güney Kafkasya’da Rusya için sorun yaratma yönünde net bir girişim var. Sınırın çevresindeki düşmanca kapsama devam ediyor. NATO’nun üye ülkeleri ve NATO’nun ortakları Brüksel’deki toplantısında, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg , Rusya’nın Abhazya ve Güney Osetya’nın tanınmasını geri çekmesi gerektiğini söyledi . Sadece genel sekreterin bu ritüel ifadeyi yaparken ne düşündüğünü merak ediyorum. Moskova’nın arzusunun farkına vardığı anda, tanınmayı reddetmesinin derhal başlayacağını mı umuyordu?
NATO’nun hazırlanmaya başlayacağı tüm şirket, bölgedeki askeri dengeyi açıkça değiştirecek tüm diktatörler ve kötü adamlar titriyor ve titriyor! Bütün bunlar geçmişin tekrarı gibi. Çok uzun zaman önce, eski Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili askeri geçit törenlerinde olağanüstü açıklamalar yaparak, Batı tarafından hazırlanan bir orduyu gösteren, iki gün içinde Moskova’ya ulaşacağını ve paslı Rus tanklarını topladığını diyordu. ABD’nin, Gürcistan’a Hazar Denizi’ne erişme – ve enerji zenginliklerini yakalama, Rusya’nın oradaki nüfuzunu engelleme, Rusya’nın çıkarlarını engelleme ve İran’a olası bir grev yapma gibi tek koridoru olarak Gürcistan’a ihtiyacı vardı. Ancak ABD’nin 2003’te Hazar Denizi’nin kıyı devletleri – Azerbaycan, Rusya, İran, Kazakistan ve Türkmenistan’dan sonra başarısız olması, Hazar Denizi’nin deniz çevresinin korunmasına yönelik çerçeve anlaşmayı imzaladı, deniz tabanını böldü ve 2017’de yasal statü sözleşmesini imzalayacaklar. NATO filosunun ve kıyı dışı bir ülkenin gemilerinin Hazar havzasının sularında olduğu Hazar Denizi yasaktır. Amerikan projesi nihayet çarpı işareti aldı.
Kazakistan’ın, Türkmenistan’ın kaçınılmaz olarak gireceği Rusya’nın başını çektiği Avrasya Ekonomik Birliği’ne giriş.İran aleyhindeki tüm talepleri ortadan kaldıran ve bu İslam cumhuriyetine olası bir grev yapmanın nedenini ABD’yi soyan Rusya sayesinde İran nükleer programının sona ermesi. Bu nedenle, bugün Gürcistan, Amerika’yı Hazar’ı değil, Hazar Denizi’nde olduğu gibi ABD’nin de sahil devleti olan Karadeniz’i kontrol etmek için gerekli

Gürcüstanın NATO ya neden ihtiyacı var?

1991 yılında sovyetler dağıldı. Sovyetler dağıldıkdan sonra Gürcüstanda iç savaş oldu.İktidara milletçi Gürcüstanın ilk cumhurbaşkanı Zviad Gamsahurdia seçildi.Gamsahurda ülkedeki diğer halkları Gürcüstan kovdu.en çok kovulan Azerbaycan türkleri oldu.Şuanda Gürcüstanda 233 bin Azerbaycan türkü yaşıyor.Ülkede tam bir savaş alanına çevrildi.Abazhya ve Osetiya ayrlikçıları Gürcüstan devletine karşı savaşıyordu.Abhazların ve Osetinlerin yanında ermeniler savaşıyordu.Şuanda 168 bin ermeni Gürcüstanda yaşayıyor.Zviad Gamsahurdia bu milletçi poltikalarında dolayı 1992-yılında devrildi.1993 yılında öldürüldü.Onun yerine eski politburo üyesi Sovyetlerin son Dışişler bakanı Eduard Şevardnadze Gürcüstanın cumhurbaşkanı oldu.Bu dönem Kafkasyanın diger bölgesinde savaş vardı.Azerbaycanın Ermenistan savaşı.Ermenistan Azerbaycan topraklarını işğal etmek için savaş veriyordu.Azerbaycanı halkı şerefle Ermenistana karşı savaşıyordu.Bundan başka Kafkasyda ilk olarak rus orudusnu ülkesinden çıkartan Azerbaycan devleti oldu.Azerbaycanlılar rus ordusnun çıkarılmasının bedelini ödedi.Azerbaycan çıkan rus orudusu Ermenistan yer aldı.Ermenisleirn yanında Azerbaycana karşı savaşdılar.Ancak Azerbaycan devleti tam bağımsız devlet oldu.Eduard Şevardnazde Gürcüstanda gelen günden ülke tam aclik sefalet içinde ve savaş vardı.Abahziya ve Osetiya Gürcüstan ayrıldı üstegel Rus orudusu Gürcüstanda kaldı.Eduard Şvernadze ne kadar uğraştı Rus ordusunu Gürcüstanda çıkarta bilmedi.Bu olaylardan sonra Gürcüstanın NATO ya üye olması fikirleir başladı.Hetta 2003 yılında ABD İraka dahil olanda Eduard Şevardnazdze Anti İrak kolisyonun üyesi oldu ABD ye tam destek verdi.Bu fikirleri söyeldi.ABD Gürcüstan devletine Rus ordusunu Gürcüstandan çıkarılmasına yardım etsin.2003 yılında Gürcüstanda parlamento seçimleri oldu.Milli Haraketinin lideri Saakaşvili seçimlerin sahte olduğunu bildirdi.Birden Gürcüstanda olaylar oldu.Halk sokaklara çıktı ulke parlamentosnu ablukya aldılar ve Gürcüstanda kızılgül devrmi oldu.Bu devrmin lideri Eduard Şvarnadzenin öğrenciis eski Adalet bakanı Mihail Saakaşvili oldu.Rusya bu devrmi bastırmak için her şey yaptı amma başarsız oldu.Saakaşvili cumhurbaşkanı seçildi.Hemende Rus ordusunu ülkesini çıkmasını talep etdi.Batının desteyile reformlar yaptı.Batının desteki ile Rus Ordusu Gürcüstandan çıkartdı. Bir kısmı Ermenistandaki askeri üse aparildi diğerleri Rusya geri döndü.Saakaşvili hizlica Gürcüstanın NATO ya üyesi olması için işler görmeye başladı.
NATO Gürcistan için çok şey ifade ediyor her şeyden önce, bu ciddi bir ittifak, bu toplu güvenlik, bu ülkenin genel kalkınma düzeyindeki gerçek bir artış. Gürcistan gibi küçük bir devletin büyük ve güçlü bir ittifakın üyesi olması çok faydalı olacaktır, bu doğaldır. Ve NATO’ya katılmak için devletin gelişimi için önemli olan bazı demokratik reformlar yapmalıyız. Bu yüzden Gürcistan için tüm bunlar çok önemlidir. Gürcistan’ın NATO’ya niçin ihtiyaç duyduğuna gelince, Gürcistan’ın NATO’ya girmesi, en azından, terör tehdidinin gelmeyeceği yüksek düzeyde demokratikleşme seviyesine sahip başka bir yerin dünya haritası üzerinde görünmesi anlamına geliyor. Saakaşvili NATO için bir planı vardı. Gürcistan’ın modern tarihindeki son olayları, yani Saakashvili “Lazika” projesini hatırlayabiliriz – derin deniz limanı “Anaklia” nın inşası. Aslında, bugün, 1936 Montrö Sözleşmesi uyarınca, Amerika’nın savaş gemilerinin ve diğer tüm littoral olmayan devletlerin 21 günden daha fazla yasaklandığı ve gemilerin toplam yerinden çıkmaması gereken, Karadeniz’deki ilk ABD deniz üssü olacaktı. ürkiye Deniz Kuvvetleri, Karadeniz’de yalnızca birleşmiş bir NATO filosunun parçası olarak devriye gezebilecekler, çünkü Karadeniz’in kıyı ülkeleri Avrupa-Atlantik İttifak’ının üç ülkesi Türkiye, Romanya ve Bulgaristan. Bulgaristan ve Romanya’dan çok daha güçlü bir donanmaya sahip olan Montrö Sözleşmesi’ndeki önde gelen Karadeniz havzası olan Türkiye’nin güçlenmesi korkusuyla Karadeniz’in devriyesini reddetti.
Saakaşvili Abahziya ve Osetiyanı Gürcüstana katmak istiyordu.Bunun için orudya askeri oprerasyon için emir verdi.Genelkurmaya plan hazırlaması talimatını verdi.Saakaşvili düşünuyordu Batı ona destek verecek.2008 yılında Gürcüstan ordusu Abahizya ve Osetiya geri almak için savaş meydanına dahil oldu.Beklemeden Rusya orudusu Tiflise kadar geldi.Saakaşvili meydana tek kaldı.Nasıl kı 16 yıl önce Azerbaycan meydan tek kalmıştı sonuna kadar Ermenistan ve Rusya karşı savaştı.25 bin şehit verdi Azerbaycan halkı.Batı ve NATO Gürcüstanı tek koydu yardim etmedi.İş işden keçenden sonra Batı lideleri Tiflise geldi.Gürcü halkıyla birlikde olduklarını söylediler.Amma bu oyunun mağlubu Gürcüstan ve Saakaşvili oldu.2008 yıl olayların 11 yıl sonra 2008’de Gürcistan’a NATO İttifak Üyelik Planı (MAP) vermiş olsaydık, Rusya Gürcistan’a saldırmazdı. Böyle bir açıklama eski NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen tarafından Channel One ile özel bir röportajda yapıldı. “Bir hataydı. Gürcistan ve Ukrayna için Üyelik Eylem Planı’nın sağlanmasını destekledim, ancak ne yazık ki NATO büyükelçileri fikir birliğine varmadı. Bununla tehlikeli bir mesaj gönderdik. Putin ve Medvedev’e NATO’nun zayıf olduğunu gösterdik.Saakaşvilden sonra gelen Cumhurbaşkanları ve hükümet liderlerinin tek hedei Gürcüstanı NATO ya üye yapmak. 2018 yılında yapılan cumhurbaşkanı seçimlerinde Gürcistan’ın ilk kadın cumhurbaşkanı Salome Zurabişvili’ oldu.Zurabişvili 2008 yıl olaylarını Saakaşvilinin suçu oldugunu söylüyor. Zurabişvilinin onun hedefi Gürcüstanı Batı ve NATO taraf götürmekti.Gürcistan’ın NATO’ya girişi Rusya’ya faydalı olacak, çünkü bu adım Kafkasya’da istikrarı güçlendirecek. Gürcistan Başbakanı Mamuka Bakhtadze , Fox News TV’yeverdiği röportajda bununla ilgili olduğunu söyledi.“Gürcistan NATO’ya katılırsa, bölgemizi daha öngörülebilir ve istikrarlı hale getirecek. Bu, Rus menfaatlerinin yararınadır ”dedi.Gürcistan Başbakanı, ülke ekonomisinin çok büyük olmamasına rağmen, Tiflis’in ülke bütçesinin yüzde 2’sinden fazlasını askeri ihtiyaçlara harcadığını vurguladı. “İlişkilerimiz ve diyorum ki, ABD ile dostluk savaşlardaki gücü test ediyor. Afganistan ve Irak’ta uluslararası terörizmle omuz omuza mücadele ediyoruz ”dedi. Bu ülkelerdeki Gürcü barış güçlerini hatırlıyor. Ona göre Gürcistan bu mücadeleye kişi başına en büyük katkıyı yapıyor Bakhtadze sğyledi. Rusya bundan çok rahatsız.
Gürcüstan devlet bağımsızlığını korumak, Karadeniz’in güvenliğini sağlamak” olduğu, “tehlikenin” Rusya Federasyonu geleceyini biliyor.Bunun için NATO nun üyesi olmak istiyor.

Rusya, Gürcistan’ın NATO’ya katılmasını engelleyebilir mi?
Moskova’nın yapabileceği tek şey Abhazya ve Güney Osetya’yı eklemek. Ancak, bir dizi olumsuz süreç izlenecek – dünya toplumundan gelen tüm sonuçlarla ilgili bir tepki. Sonuç olarak, Rusya yalıtılmış olabilir ve bence asla bunu yapmaz. Bu yüzden Rusya, Gürcistan’ın NATO’ya katılmasını gerçekten engelleyebilir. Gürsütanın Natoya dahil olunmasını tek Rusya istemiyor.Gürcüstandan koparılan Abahziya ve Osetiya açıkca istemiyor. Abhazya Güvenlik Konseyi Sekreteri Mohammed Kilba , Gürcistan’ın NATO’ya katılımının, Abhazya’nın ulusal güvenliği için doğrudan bir tehdit olduğunu ve bunun sadece devlet değil, insanların kendileri anlamına geldiğini söyledi. Hem Sukhumi hem de Tskhinvali, Rusya’nın yüz binlerce sivil hayatını kurtaran Ağustos 2008 askeri ihtilafına girişi olduğuna inanıyor.Çünkü Gürcistan’ın NATO’ya girmesi, bloğun askeri potansiyelini yeniden inşa eden cumhuriyetleri ezmek için kullanma umudunu verecek. Ona görede Rusya Federasyonu, Ağustos 2008’de yüz binlerce insanın hayatını kurtarmak için Abhazya ve Güney Osetya’nın bağımsızlığını tanıdı.Bundan başka Gürcüstanın içinden bir şeyler yapa bilir.Gürcüstan hükmeti bunları önlemk için Ermenistan bazı işbirliyi yaptı.Rusya gazın Gürcüstan üzerinden Ermenistan aktarılmasına destek vereceyini söyledi. Moskova, kuşkusuz, 2008’de kesintiye uğrayan kuzey komşu ile diplomatik ilişkileri restore etmemiş olan, Rusya’nın zaten Gürcistan’la olan karmaşık ilişkilerini olumsuz yönde etkileyecek asimetrik önlemler alacaktır.Unutmayak eski Sovyetler olan çatışma alanlarının hepsini Rusya yaratmış.

Sonuç
Gürcüstan devletinin iki amacı var.Birinci amacı devletin bağımslığını korumak.İkinci amacı ülke ekonomisini büyütmek.Şuanda görsenen ekonomi tarafını işler görülüb.Gürcüstan ekonomisne en çokta destek veren Azerbaycan ve Türkiye Cumhruyetleridir.Bu iki devletinin desteyi Gürcüstanı ayakta tutuyor.Azerbaycan devleti Gürcüstanda 2018 yılında 465 milyon dollar yatırım koyub.Türkiye 286,3 milyon dollar yatırım edib.Azerbaycan ilk sirada,Türkiye Niderlandan sonra üçüncü siradadır.Bundan başka Gürcüstan devleti Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliyiile iyi ilişkileri var.Gürcüstan vatandaşları Avrupaya vizesiz gidib geliyor.Gelelim Gürcüstanın güvenlik amacına.Gürcüstan NATO ya üye olmak istiyor. Gürcistan, Avrupa-Atlantik ittifakının bir üyesi olursa, NATO Batı’daki ve güneydeki kıyılara ek olarak, aynı zamanda doğuda değil, aynı zamanda Rusya’nın günümüzde sadece Ermenistan’ın gerçek müttefikleri olan Güney Kafkasya’ya ayak basma çabalarını tamamen geçersiz kılan Karadeniz’deki konumunu güçlendirecektir. Bu senaryoda, Rusya’nın bilinmeyen Kırım’ını ve Rusya Federasyonu’nun Güney Kafkasya’daki aşırı dengesiz etkisini hesaba katsak bile, Karadeniz’in kuzeyinde sadece dar bir şerit olacaktır. İkincisi, tüm jeopolitik hesaplamalarda, doğal olarak, Azerbaycan dikkate alınmadan kimse yapamaz. Burada, gördüğümüz gibi, herhangi bir durumda, bu noktaya kadar, Kremlin’in Bakü’ü Moskova’ya yaklaştırma çabaları henüz önemli bir sonuç vermedi. Fakat diğer taraftan, Rusya’ya, kendi isimleriyle isimlerini söyleyeceğimiz sözde çabaları Azerbaycan’dan atıldı ve Gabala’daki askeri varlığını reddetti. Aksine, iki yıl önce 2015 yılında Azerbaycan’ın Gürcistan’la birlikte Türkiye’yle imzaladığı askeri işbirliğine ilişkin bir anlaşma yapılması mümkün. Türkiye’nin NATO’ya üyeliği ve Gürcistan’ın NATO’ya kazandırılması göz önüne alındığında, Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan askeri ittifakının abartılmadan kabul edilmesi, yalnızca Gürcistan’ı değil, daha az önemli olmayan Azerbaycan’ı NATO’ya dahil etmenin bir şekli olarak görülebilir.Düşünelim Gürcüstan NATO ya üye oldu.Gürcüstan Abahziya ve Osetiya geri almak için askeri operasyonlar yapıyor.Kim garanti veriyor NATO üyelerini hepsi Gürcüstana destek verecek ve Rusya karşı savaşcak.Bunun tarihde örneyi var.İzlediklerime görüyor Gürcüstanın NATOya üye olmasın İran İslam Cumhuriyeti istemiyor. Rusya ile Azerbaycan arasındaki yakınlaşma konusunda, Rusya Federasyonu, bölgedeki Moskova ve Tahran’ın çıkarlarının tesadüflerine rağmen, İran’a güvenemiyor. İran, elbette, en azından Rusya’nın sadece eşit bir ortak olabileceği yukarıda belirtilen için kendi planlarına sahiptir.Ermenistan’a gelince, şu anda faydalarını, özellikle Gürcistan’ın Avrupa-Atlantik entegrasyonu ile bağlantılı olarak, davaların bir ya da diğer sonuçlarından hesaplamak tamamen zordur. Belli bir güven derecesi ile, NATO ve Rusya’nın güçlerini “güneydeki göbek altı” olarak dengelendiğinde, yararlı olacak istikrarlı bir yapı yaratmanın oldukça mümkün olduğunu söyleyebiliriz.Şahsi tahmine göre Kafkasyada siyasi işler Rusya ve ABD perde arkasında görüşüyorlar.Bundan başka eski Sovyetler coğrafiyasında Baltik ülkelerini çıkmakla Rusyanın yaptığı işlere ABD göz yumuyor. Gerçekten basit bir şeyi düşünelim: Gürcistan’ın NATO’ya üyeliği bu kuruma tek başına mı yoksa sadece bir kez daha Rusya’yı kızdırmak için mi ihtiyaç duyuyor?

Teymur GASIMLI
İstanbulÜniversitesi Siyaset Bilmi ve Uluslararası İlişkiler Doktora öğrencisi
[email protected]

Yorumlar