Elhan Şahinoğlu: Güney Azerbaycan, molla rejiminin Pehlevi hanedanı ile değiştirilmesine karşıdır

Eğer Washington, İran Şahı’nın varisi Rıza Pehlevi’yi molla rejimine tek alternatif olarak kabul ediyorsa ve ABD Başkanı Donald Trump önümüzdeki günlerde onunla görüşmeye hazırlanıyorsa, Güney Azerbaycan aktivistlerinin bundan sonra da bekleme pozisyonunda kalmasının olumsuz sonuçları olabilir. Dünden itibaren Güney Azerbaycan şehirlerinde hareketliliğin başlaması tesadüf değildir. Washington’daki çevreler anlamalıdır ki; Güney Azerbaycan, molla rejiminin Pehlevi hanedanı ile değiştirilmesine karşıdır. Tebriz’de, Erdebil’de ve Güney Azerbaycan’ın diğer şehirlerinde yükselen “Azerbaycan şereftir, Pehlevi bişereftir” sloganının mantığını ABD’nin siyasi ve uzman çevreleri anlamalıdır. Fikrimce Washington, çeşitli devletlerde yaşayan ve örgütlenen Güneylilerin sesini de duymalıdır.
İran’daki rejimin bu seferki protestoları da kaba kuvvetle bastırması ihtimal dahilindedir. Ancak cin şişeden çıkmıştır ve son protestolar gösteriyor ki İran’da geri dönüşü olmayan süreçler başlamıştır. Amerikalı uzmanlardan biri, Rıza Pehlevi’nin İran nüfusunun %35’inin desteğine sahip olduğunu iddia etmiştir. Bu uzmanın söz konusu rakamı neye dayanarak telaffuz ettiği soru işaretidir; zira İran halkı arasında “Rıza Pehlevi’yi destekliyor musunuz?” sorusuyla bir anket yapmak mümkün değildir. Buna rağmen, İran’da Pehlevi döneminin hasretiyle yaşayanların varlığına bizzat ben de şahit oldum; yıllar önce Tahran’dayken sohbet ettiğim yerel vatandaşların bir kısmı, özellikle de taksi şoförleri Pehlevi hakkında olumlu fikirler beyan etmişlerdi. Halbuki Pehlevi rejimi, İran’da yaşayan halklara şimdiki rejimden daha az zulmetmemiştir. Ancak gerçeklerle yüzleşmeliyiz: Batı’da molla rejiminin alternatifi olarak Rıza Pehlevi kabul ediliyor. O son derece aktiftir. 2023’te İran’da protestolar olduğunda da Rıza Pehlevi hareketlenmişti; önce Washington’da bir forum düzenlemiş, birkaç gün sonra ise Münih Güvenlik Konferansı’na davet edilmişti.
Her halükarda, İran’da yaşayan Azerbaycanlılar için Rıza Pehlevi’nin şimdiki molla rejiminden bir farkı yoktur. Bu nedenle Azerbaycanlılar, Rıza Pehlevi’nin iktidara getirilmesini istemiyorlar. Rıza Pehlevi açıklamalarında, İran’da iktidara gelirse demokratik seçimler yapacağını belirtiyor ancak Azerbaycanlılar onun bu vaadine inanmıyorlar. Pehlevilerin geri dönüşü, İran’da merkezkaç (ayrılıkçı) eğilimleri güçlendirecektir. Bu ise bir iç savaşla sonuçlanacak, komşu Irak ve Suriye’deki süreçlerin tekrarlanması tehlikesini doğuracaktır.