Azerbaycan’da Yerel Yönetimler ve Reform Çalışmaları ( 23 Aralık 2019 Yerel Seçimleri )

Люди Власть Экономика Мир Новости Денис Котенко: Саакашвили видит себя новым Трампом

Suriyada ABŞ-Rusiya anlaşması: “Nə hərb, nə sülh”…

ABD Münbiç’ten çekilmenin zeminini hazırlıyor!

Elhan Şahinoğlu: Baydenin Çin siyasəti necə olacaq?

Gündem 13 Kasım 2020
101

ABŞ Dövlət Departamenti radikal meylli uyğurların “Şərqi Türküstan İslam Hərəkatını” noyabrın 10-da terrorçular siyahısından çıxarıb. Adı çəkilən hərəkat 16 il əvvəl Amerikada terrorçular siyahısına salmışdı. Çünki 2000-ci illərin başlanğıcında Amerika beynəlxaq terrorçulara qarşı mübarizə aparırdı və tərəfdaşlara, o cümlədən Çinlə əməkdaşlığa ehtiyac var idi. İndi isə durum fərqlidir. Çin ABŞ-ın əsas rəqibləridəndir.
ABŞ Çini uyğurlara qarşı qeyri-insani münasibətdə günahlandırır. Uğurlar Çində xüsusi əmək düşərgələrinə cəlb edilir, onlarla “izahat” işləri aparılır. Donald Tramp prezident olduğu 4 ildə Çinə qarşı müxtəlif sanksiyalar tətbiq etdi. Donald Trampa qarşı mübarizə aparan Konqresin özü də son bir ildə Çinə qarşı müxtəlif sanksiyalara yaşıl işıq yandırdı. Başqa sözlə bir çox məsələdə fikir ayrılıqları olan demokratlarla respublikaçı Donald Trampın Çinə qarşı baxışı eyni idi və hər ikisi uyğurlara əziyyət verildiyini bildirirdi.
Donald Tramp prezident seçkisində məğlub oldu. Tramp Cozef Baydenin prezident seçilməsini qəbul etməsə də, dünya liderləri Ağ Evin yeni sahibini təbrik etməkdədirlər. Təbrik edənlər arasında Trampın yaxın dostu Böyük Britaniyanın baş naziri Boris Conson da var. Özü də Boris Conson Baydeni ilk təbrik edənlər arasında olmasıyla fəxr edir.
Əsas sual budur: Cozef Baydenin xarici siyasəti və Çinə münasibəti necə olacaq? Başqa sözlə Bayden Trampın Çinə qarşı sərt siyasətini davam etdirəcəkmi?
Cozef Baydeni Trampdan fərqli olaraq Rusiyanı Amerikanın əsas düşməni, Çini isə əsas rəqibi adlandırıb. Ancaq bu o demək deyil ki, Bayden Çinlə münasibətləri yumşaltmağa çalışacaq. İki böyük dövlət arasında ticarət müharibəsi bir qədər səngisə də, Vaşinqtonun anti-Çin ritorikası zəifləməyəcək. Məsələn, Vaşinqton həmişə olduğu kimi Çinin yüksək texnologiyalara yiyələnməsinə mane olacaq. Məlumdur ki, Çin illərdir ki, müxtəlif yollarla Amerikanın yüksək texnologiyalarını əldə etmək üçün hər vasitəyə əl atıb. Amerikada hər il xeyli çinli casus həbs olunur. Həmin casusların bir məqsədi var – Amerikanın elmi mərkəzlərindən və böyük şirkətlərdən texnoloji kəşfləri oğurlamaq. Bayden də Tramp kimi ölkəsinin texnologiyalarını Çindən qorumaq məcburiyyətindədir. Əks halda Baydeni Çinə yumşaq siyasət yürütməsinə görə ittiham edəcəklər.
Amerika ilə Çin arasındakı digər gərgin mövzu Honkonq və Tayvan adasıdır. Çin hər ikisini özününkü sayır. Amerika isə Honkonqu və Tayvanı Çinin təzyiqlərindən qorumağa çalışır. Bu baxımdan Bayden də Tramp kimi Çinin hərbi qüdrətinin artmasına və Pekinin qonşularını təhqid siyasətinə qarşı çıxış edəcək.
Elhan Şahinoğlu
“Atlas” Araşdırmalar Mərkəzi

Yorumlar