Dmitry Kuznets: Rusya’nın Ukrayna savaşını sürdürmek için askeri gücü var mı?

Metni anlam bütünlüğünü koruyarak, daha akıcı ve analitik bir Türkçe ile yeniden düzenledim. Tekrarları azalttım, teknik kısımları sadeleştirdim ve kavramsal çerçeveyi netleştirdim.

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalinin dördüncü yılı yaklaşırken, birçok gözlemci Moskova’nın başlangıçtaki siyasi hedeflerine ulaşamadığı için savaşı stratejik olarak kaybettiğini savunuyor. Bu hedefler arasında Ukrayna’nın kritik nüfus merkezlerini ele geçirmek ve Kiev’de rejim değişikliği sağlamak bulunuyordu.

Kremlin, Trump yönetimiyle yürütülen temaslarda hedeflerini daralttığına dair mesajlar verse de bu durum Rusya’nın savaşı sürdürme kapasitesinin tükendiği anlamına gelmiyor. 2022’deki başarısızlıkların ardından yeniden yapılandırılan Rus askeri sistemi hâlen işlevini sürdürüyor. Personel ve teçhizat kayıpları telafi edilebiliyor; ancak mevcut kaynak kullanımının belirgin biçimde artırılması da mümkün görünmüyor.

Kayıp Tartışmaları ve Metodolojik Sorunlar

Savaş boyunca Rus kayıplarına ilişkin tahminler ciddi farklılıklar gösterdi. Batılı istihbarat kurumlarından Ukrayna Genelkurmayı’na, medya kuruluşlarından ABD Başkanı Donald Trump’a kadar pek çok aktör farklı rakamlar açıkladı. En yaygın iddialardan biri, 2026’ya gelindiğinde Rus ordusunun toplam kaybının 1 milyonu aştığı, bunun yaklaşık 400 bininin 2025’te öldüğü yönünde.

Ancak bu tahminlerin çoğu metodolojik olarak sorunlu. Çünkü “kayıp” kavramı sıklıkla yaralıları da içeriyor. Oysa askeri kapasiteyi ölçerken asıl önemli olan telafisi mümkün olmayan kayıplardır:

• Ölenler
• Kayıp olup fiilen hayatını kaybettiği varsayılanlar
• Sağlık nedeniyle kalıcı olarak hizmet dışı kalanlar

Bu kategori, savaş alanına geri dönmeyecek personeli ifade eder.

Ölü Sayısına Dair Veriler

Bağımsız araştırma grupları, Rusya’nın e-devlet sistemindeki açık veri tabanlarını, uydu görüntülerini ve bütçe raporlarını analiz ederek ölü sayısını tahmin etmeye çalışıyor.

En önemli göstergelerden biri ölüm belgeleri. Mediazona ve Meduza’nın analizine göre 2025 yazı sonuna kadar yaklaşık 220 bin Rus askerinin ölümü belgelenmişti. Aynı dönemde açık kaynaklardan derlenen isim listeleri ise 125 bin civarındaydı (2026 Şubat itibarıyla 168 bini aşmış durumda).

Ölüm ilanlarının sayısı 2024’te günlük ortalama 135 iken 2025’te 220’ye yükseldi. Bu artışa dayanarak günlük ortalama askeri ölüm sayısının 2024’te 240, 2025’te ise yaklaşık 390 olduğu tahmin ediliyor.

Ancak 2025’teki hızlı artışın bir nedeni de kayıp askerlerin mahkeme kararıyla resmen ölü ilan edilmeye başlanması. Bu süreci düzenleyen yasa 2023’te yürürlüğe girmiş olsa da uygulama 2024 sonbaharında hız kazandı. 2025 sonuna kadar yaklaşık 90 bin kayıp asker için mahkemelere başvuru yapıldı.

Savunma Bakanı Andrey Belousov, kayıpların yaklaşık yarısının “bulunduğunu” (resmen ölü ilan edildiğini) açıkladı. Bu tahmine göre toplam kayıp sayısı 180 bin civarında olabilir.

Mevcut veriler ışığında 2025 sonu itibarıyla toplam ölü sayısının 400 bini aşmadığı değerlendiriliyor. Günlük ortalama ölüm sayısı yaklaşık 300 civarında.

Sağlık Nedeniyle Hizmet Dışı Kalanlar

Telafisi mümkün olmayan kayıpların bir diğer bileşeni sağlık nedeniyle ordudan ayrılanlar. Bu kategoriye ilişkin net veriler yok.

Tarihsel karşılaştırmalar fikir verebilir:

• II. Dünya Savaşı’nda her 1 ölü askere karşılık 0,43–0,55 terhis
• Sovyet-Afganistan savaşında 0,66
• Modern Batı ordularında bazı çatışmalarda 1,3’e 1 oranı

Ancak Rusya-Ukrayna savaşında yoğun topçu ve İHA kullanımı nedeniyle yaralı tahliyesi zor. Bu nedenle ağır yaralı oranının Batı örneklerindeki kadar yüksek olması beklenmiyor.

Tüm kalemler birlikte düşünüldüğünde, 2025’te Rusya’nın günlük telafisi mümkün olmayan kayıplarının 600’ü aşmadığı tahmin ediliyor.

Firar vakaları ise toplam tabloyu belirgin biçimde değiştirmiyor: 2025’te ayda ortalama 1.000’den az firar davası açılırken, aynı dönemde aylık ölüm sayısı yaklaşık 10.000 civarındaydı.

Yeni Asker Temini

Asıl soru şu: Rusya genel seferberlik ilan etmeden bu kayıpları karşılayabiliyor mu?

Federal ve bölgesel bütçe verilerine göre son iki yılda her ay 30–40 bin sözleşmeli asker (günde 1.000–1.300 kişi) orduya katıldı. Bu rakam, kayıpların yerine personel konabildiğini gösteriyor.

Ancak işe alım giderek pahalılaşıyor. 2024’te federal ikramiyeler iki katına çıkarıldı. Bölgeler, kota baskısı altında bonusları artırıyor; mali yük artıyor. Yine de sistem henüz çökmüş değil.

Sorun artık nicelikten çok nitelik. Mevcut sistem çoğunlukla düşük gelirli, işsiz veya sabıkalı bireyleri cezbediyor. Oysa savaşın doğası giderek daha fazla teknik uzmanlık gerektiriyor.

Özellikle insansız hava araçları birimlerinin kurulmasıyla birlikte eğitimli ve motive personele ihtiyaç arttı. Bu nedenle ayrı bir İHA operatörü kampanyası başlatıldı. Bu personele bir yıl sonra terhis imkânı sunulması önemli bir teşvik.

Ancak bu durum, geleneksel kara birliklerine katılımı dolaylı olarak azaltabilir.

Genel Değerlendirme

Rusya’nın kayıpları bazı iddia edilen rakamlardan düşük olabilir; ancak yine de çok yüksek. Buna rağmen Moskova, şu aşamada yeni sözleşmeli asker bulmakta zorlanmuyor.

Yeni bir genel seferberlik olasılığı düşük görünüyor. Çünkü temel sorun insan sayısından çok eğitimli subay ve ekipman eksikliği. Seferberlik ancak mevcut ücretli asker temin sistemi çökerse anlamlı olabilir.

Şimdilik sistem işlemeye devam ediyor. Ancak kapasite genişletme imkânı sınırlı. Bu da savaşın uzun vadede yıpratma karakterini güçlendiriyor: Rusya savaşı sürdürebiliyor, fakat belirgin bir sıçrama yapabilecek durumda görünmüyor.