Rejim’in YPG’yi Ayn El Arap’ta (Kobani) korumaya çalışması

Netanyahu Azərbaycanda Rusiyanı da hərəkətə gətirdi

Siyonizm & Barzani Ailesi

NEBİ İLE RESUL ARASINDA FARK VAR MIDIR? YAHUT MEAL TARTIŞMASI

AZƏRBAYCAN TARIXI NIYƏ TƏDRIS OLUNMALIDIR?!

Gündem 14 Ağustos 2020
263

Açığı bir tarixçi olaraq heç düşünməzdim ki, müstəqilliyimizin 30-cu ili ərəfəsində Azərbaycanda bu sual gündəmə gələ bilər. Amma tədris prosesində ümumi islahatlar adı altında uzun müddətdir milli tariximizə qarşı arzuolunmayan tutum, nə vaxtsa bu məsələnin müzakirə mövzusuna çevriləcəyini göstəriridi. Son 10 ildə BDU-nun Tarix fakültəsində Təhsil Nazirliyinin qərarına əsasən “Azərbaycan tarixi” fənninin tədris müddətinin Tarixçi, Tarix müəllimi ixtisasında təhsil alanlar üçün 6 semestrdən 4 semestrə (yeri gəlmişkən, qeyd edim ki, digər ölkələrdə dövlətin tarixinə ayrılan 6 semestrlik tədris dəyişməz qalır), Amerikaşünaslıq, Regionşünaslıq kimi ixtisaslarda yarım semestrə, qeyri-ixtisas (hətta, filologiya, sosiologiya kimi fakultələrdə) fakultələrində 2 semestrdən 1 semestrə endirilməsi, bir-neçə il əvvəl orta məktəblərdə “Azərbaycan tarixi”nin dünya tarixinin tərkibində keçilməsi ilə bağlı gətirilməyə cəhd edilən “yeniliklər” bu sualın qoyulacağı zamanın uzaqda olmadığının nişanələri idi. Artıq 4 aydır ki, yenidən “Azərbaycan tarixi” fənninin universitetlərdə tədrisi ilə bağlı ciddi, əslində, bütün ictimaiyyəti narahat edəcək vəziyyət yaranmışdır. Təhsil Nazirliyinin yeni qərarına əsasən, “Azərbaycan tarixi” fənninin tədrisində yenidən hərtərəfli dəyişiklik edilmiş, əvvəlcə fənnin adı dəyişdirilərək “Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixi” qoyulmuş, dərsin məzmununa isə “Azərbaycanın müasir dövlətçilik ənənələrinin yaranması, mərhələləri, formalaşması və inkişafını öyrəndiyi” təyinatı verilmişdir. Son variantda fənnin adını qaytarsalar da məzmun yuxarıdakı kimi saxlanılmış və kredit (5 kredit (1 kredit = 12-22 saat, lakin dərs yüklərində Azərbaycan tarixi üçün ən aşağı saat ayrılır) tryuku ilə ona ayrılan 75 saat 60 saata endirilmişdir. Ən pisi odur ki, dövlətimizə, milli tariximizə, milli maraqlarımıza daban-dabana zidd olan bu layihənin müəllifləri məlum deyil. Amma biz tarixçilər bu prosesin sonluğunun hara apara biləcəyini gözəl bilirik, ona görə də öz etirazımızı açıq bildiririk.
Azərbaycan tarixi niyə tədris olunmalıdır, sualının cavabını görünür, həm özümüzə, həm də bunu israrla görmək istəməyənlərə tez-tez xatırlatmalıyıq. Əvvəla, Azərbaycan adlı müstəqil dövlətimizdə bu sualın qoyulmasının özü düşüncəli vətəndaşı, cəmiyyəti ciddi narahat etməlidir. Riyaziyyatçılar gözəl bilirlər, aksiomanın isbata ehtiyacı olmur. Azərbaycan tarixinin də tədrisi məsələsi müzakirəsinə belə yol verilməməli aksiomalardandır. Çünki, dövlət ona dəstək olan, sahib çıxan düşüncəli vətəndaşın çiyinlərində güclü olur. Bu gün bizim milli ruhda böyüyən, tarixini bilərək bu gününə və gələcəyinə sahib çıxmağı bacaran nəsillərə ehtiyacımız var.
İndi isə istəyirəm Azərbaycan tarixinin tədrisinin aktuallığını daha konkret şəkildə ifadə edim:
1. Xalqın, millətin var olduğunu göstərən əlamətlər sırasında onun tarixi və milli şüuru xüsusi rol oynayır. Tarixini bilməyən cəmiyyət amneziya diaqnozlu insana bənzəyir və o cəmiyyət olmaqdan çıxaraq kütləyə çevrilir. Məgər sovet dövründə Azərbaycan tarixinin tədris edilməməsinin fəsadlarını görmədik? Hələ də bu fəsadları aradan tam qaldıra bilməmişik. Tez-tez adı çəkilən 5-ci kolon və ya dövlətini gah İranın, gah Rusiyanın, gah da Türkiyənin bir əyaləti görməyi arzulayan vətəndaşların var olması, öz qəhrəmanlarından daha çox yarındıqları cəmiyyətlərin qəhrəmanlarını özlərinə kumir görən şəxslərin çoxluğu milli və tarixi şüurun formalaşdırılması istiqamətində ciddi problemlərin olduğunu göstərmir? Axı Təhsil Nazirliyindəki ekspertlər bunu görməmiş deyillər və ya görmürlərsə, onda tarixçilərin niyə fikirləri diqqətə alınmır?
2. Dərbənddən Həmədanadək uzanan tarixi Azərbaycan torpaqlarının şimal-şərqində bərpa etdiyimiz Azərbaycan Respublikası açıq təcavüzə, işğala məruz qalan bir ölkədir. 86,6 min kv.km-lik ərazimizin 20 faizi işğal altındadır. Düşmənlərimiz bu işğala haqq qazandırmaq üçün bu torpaqlarda haqqımızın olmadığını və cəmi 100 illik dövlətçilik tariximizin olduğunu bəyan edirlər. Bununla bağlı hər il müxtəlif adda (məzmun eyni) kitablar çap etdirib dünyaya yayırlar. Bizim isə dövlətçilik tariximiz e.ə. III minillikdən başlayır. Bu tarixin şanlı dövrləri var, dərs çixarmalı olduğumuz məşəqqətli dövrləri var, bizə dostumuzu-düşmənimizi ayırd etməyə imkan verən dövrləri var. Bəs Təhsil Nazirliyinin təyinatı ilə son 100 ilin tarixi tədris olunanda, elə həmin o düşmənin quyusuna su tokülməyəcək? Hər qarışında izimiz olan torpaqların tarixini özümüzə unutdurmuş olmayacağıq? Vətənin ərazi bütövlüyü uğrunda savaşa hazır olan vətəndaş necə yetişdiriləcək? Hər il auditoriyaya daxil olanda “Qarabağ bizimdir?” sualını fərqli intonasiyalarda gənclərə ünvanlayıram və təəssüf ki, iki fərqli şəkildə sualı səsləndirəndən sonra, bir çoxunda şübhə yaranmağa başlayır. Bəs gənc nəsillərin beynində Qarabağ savaşını qələbəmizlə başa çatdırmağı Təhsil Nazirliyi hansı şəkildə düşünür? Bunun ancaq bir yolu var, o da Vətən tarixini mükəmməl bilən, itirdiyimiz hər qarış torpaq haqqında tam məlumatlı milli ruha sahib vətəndaşın yetişdirilməsi.
3. Azərbaycan dünya mədəniyyətinə kifayət qədər töhfələr vermiş bir məmləkətdir. Amma, təəssüf ki, əksər insanlarımız, xüsusilə də gənc nəsil bunun fərqində deyil. Bu gün ancaq özgə mədəniyyətlərdə gözəlliyi görən nəsillərə özümüzü necə sevdirəcəyik? Axı bu mədəniyyətə biz sahib çıxmadıqca yiyələnənlər şoxalır?
Göründüyü kimi suallar çoxdur. Və onların hamısının cavabı da, həlli də Azərbaycan tarixinə doğma münasibətdən, sevgidən keçir. Ona görə də Azərbaycan adlı məmləkətin tarixinə ayrılan saatın azaldılması, məzmununun dəyişdirilməsi nəinki yolverilməzdir, hətta, müzakirə mövzusu belə edilməməlidir. Azərbaycan tarixi dünyada heç kimə lazım deyil, deyənlərə isə yalnız bir cavabımız var! AZƏRBAYCAN TARIXI BIZƏ LAZIMDIR!!! Necə ki, Almaniyanın tarixi almanlara, Fransanın tarixi fransızlara, Yaponiyanın tarixi də yaponlara lazımdır.
Arzu Ashraf

Yorumlar