Asif Şefeqqetov: ABD’nin Maduro Operasyonu: Büyük Bir Zafer mi, Yoksa Devasa Bir Hata mı?

ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu eşiyle birlikte kaçırdığını artık herkes biliyor. Bu operasyon uluslararası bir suç ve tam bir hukuksuzluktur; ancak askeri açıdan bakıldığında operasyon çok başarılı bir şekilde icra edilmiştir.
Bu olay hakkında çok şey yazılıyor. Beni asıl ilgilendiren ise şu: ABD bununla neyi başardı?
Sonuçta ABD’nin asıl amacı Maduro’nun şahsı değil, Venezuela’yı ele geçirmekti. Gelin, bundan sonra neler yaşanabileceğini inceleyelim.
ABD Başkanı Trump ve Dışişleri Bakanı Rubio, Maduro ve eşinin “narkoterörizm” suçlamasıyla ABD mahkemelerinde yargılanacağını yazdılar.
* Bu nasıl mümkün olabilir? Diplomatik dokunulmazlığı olan bir Venezuela Başkanı nasıl ABD mahkemesine çıkarılabilir? Farz edelim ki ABD ve diğer bazı ülkeler Maduro’yu başkan olarak tanımıyor; fakat yüzü aşkın ülke ve Birleşmiş Milletler (BM) onun başkanlığını tanımaya devam ediyor.
* Kanıt sorunu: Maduro’nun avukatları olacaktır (olmaması imkansız). ABD, Maduro’nun bir narkoterörist olduğunu nasıl kanıtlayacak? Venezuela’dan ABD’ye uyuşturucu taşındığı ispatlansa bile, bunun doğrudan başkanla bağlantısı nasıl kurulacak? ABD’den de dünyanın farklı yerlerine uyuşturucu gidiyor; bu mantıkla Trump da mı narkoterörist sayılmalı?
Trump’ın Seçtiği Riskli Yol
Trump, 4 aylık tehdit ve şantajla Maduro’yu ülkeyi terk etmeye veya ülkenin “anahtarlarını” kendisine (ya da Nobel ödüllü Maria Machado’ya) teslim etmeye ikna edemedi. Venezuela ile doğrudan bir savaşa girmek ise ABD’ye ve şahsen Trump’a çok pahalıya mal olabilirdi. Daha önce de yazdığım gibi, bu işten saygınlığını koruyarak çıkmak için bir şeyler yapmalıydı. Ben şahsen, denizden ve havadan 40-50 füze atıp bazı tesisleri patlattıktan sonra “Venezuela’yı cezalandırdım” diyerek geri çekileceğini düşünmüştüm. Aslında bu, Trump için yine de bir nebze utanç verici olsa da en makul çıkış yoluydu.
Lakin görünen o ki Trump başka bir yolu seçti: Birkaç saatlik bir operasyonla Maduro’yu kaçırıp, Venezuela’dan sözde bir “galip” gibi ayrılmayı tercih etti. Bence operasyon askeri olarak başarılı olsa da seçilen bu yöntem stratejik olarak çok başarısızdır. Şimdi Maduro’nun kaçırılmış olması, Trump’ın asıl büyük problemine dönüşecek:
* Hukuki Talep: Venezuela yönetimi tam yetkiyle ve yasal olarak Maduro’nun iadesini talep edecek.
* Uluslararası Baskı: Dünyanın pek çok ülkesi ABD’den aynı talepte bulunacak.
* BM Krizi: Bu mesele BM Güvenlik Konseyi gündemine taşınacak ve ABD uluslararası insan kaçırma veya suç işlemekle itham edilecek.
* Güven Kaybı: Başta Latin Amerika olmak üzere tüm dünyada ABD ordusuna olan güven sıfıra inecek (“ABD, hoşuna gitmeyen her başkanı kaçırabilir” algısı oluşacak).
* İç Siyaset: Trump, hem Demokratların hem de kendi MAGA tabanının sert tepkileriyle karşılaşacak.
* Reyting Kaybı: Maduro davası uzadıkça Trump’ın popülaritesi düşecek (Kongre ara seçimleri yılında bu çok riskli).
* Yargı Süreci: Rakipleri Trump’ı mahkemeye bile verebilirler (Buna İngiltere ve müttefikleri de çaba gösterecektir).
Çıkış Yolu Var mı?
Mantıksal olarak bakıldığında Trump kendisini büyük bir belanın içine soktu. Buradan çıkış yolu nedir?
Bence tek umut verici çıkış yolu, Venezuela’da bir darbe gerçekleştirmektir. Muhtemelen Trump buna çalışacak. Maduro, yakın çevresinin ve özellikle güvenlik servisindeki üst düzey isimlerin ihaneti olmadan kaçırılamazdı. Şimdi o işbirlikçilerin başka şansı kalmadı; sonuna kadar mücadele edip darbeyi tamamlamalılar, aksi halde onları ağır cezalar bekliyor. ABD, Venezuela yönetimine baskıyı artırmalı, aynı zamanda ajanları aracılığıyla ülke içinde kaos yaratmalıdır. Belki de ABD tarafı, başkan vekili Delcy Rodriguez’in Maduro örneğinden korkup kendi çevresinden şüphelenerek ABD ile anlaşma masasına oturacağını umuyor.
Ancak şu ana kadar Rodriguez geri adım atacak veya korkacak gibi görünmüyor. ABD’nin narkobaron ilan edip başına 15 milyon dolar ödül koyduğu Savunma Bakanı Vladimir Lopez’in de savaşmaktan başka çaresi yok. Venezuela’da ABD ajanları için “av sezonu” başlayacak.
Bana öyle geliyor ki, ABD en sonunda mecbur kalıp Maduro’yu serbest bırakacak.
Kısacası, önümüzde çok ilginç gelişmeler var.