Akshin Karimov: İran’da Elitlerin Savaşı: Hasan Humeyni Hamlesi

İran içerisindeki süreçler, aynı zamanda siyasi elitler arasındaki güç çekişmesinin bir tezahürüdür. Bu konuda defalarca televizyonlarda ve basında açıklamalarım oldu; en kapsamlı yazım ise 08.01.2026 tarihinde yayımlandı. Gelişmelere tek bir kutuptan bakılmasını engellemek amacıyla, İran içerisinden bilgi akışındaki belirli yönlere kasıtlı olarak bir “özel nitelik” (eksklüzyivlik) verilmektedir.
Şu anda Seyyid Ali Hamaney’in halefliği için adı geçen üç kişiden biri olan Hasan Humeyni (Ruhullah Humeyni’nin torunu), enformasyon ve propaganda operasyonunu kontrolü altına almaya çalışıyor.
Seyyid Hasan Humeyni, Perşembe günü yaptığı konuşmada Allah’a iman ve ülke liderliğine güven duyma ihtiyacından bahsetti. Humeyni, konuşmasında İran’ın karşılaştığı zorlukları, ilahi bilgeliğe ve manevi dayanıklılığa olan geniş ihtiyaçla ilişkilendirdi.
Bu çıkış; Dini Liderlik makamı için yarışan diğer iki aday olan Hasan Ruhani ve Mücteba Hamaney tarafından yürütülecek muhtemel bilgi operasyonlarını önceden engellemeye yönelik, doğru zamanda yapılmış bir iç kamuoyu hamlesidir.
Hasan Humeyni’nin potansiyel siyasi nüfuza sahip bir figür olması, bu süreçlerin odağını genişletmekte ve gidişatı karmaşıklaştırmaktadır. İran’ın stratejik aklı her zaman farklı ve karmaşık işlemiştir; ancak bu kez, protestolara ve sonuçlarına uyum sağlama (adaptasyon) kabiliyeti giderek zorlaşmaktadır.
Eğer Hasan Humeyni ipleri eline almayı başarırsa, Hamaney’in yerine geçişi kaçınılmaz olacaktır.
Bu Analiz Neyi Değiştiriyor?
Bu bilgiler ışığında, önceki konuşmalarımızla bağlantılı olarak şu üç nokta kritik hale geliyor:
1. Hasan Humeyni Faktörü: Humeyni’nin torunu olması, ona muhafazakar tabanda bir meşruiyet sağlarken, daha “ılımlı” olarak bilinmesi protestocu kitleyle bir köprü kurabileceği imajını yaratıyor. Bu, Hasan Oktay’ın bahsettiği “devletin kendi içinden reformla dönüşümü” için bir formül olabilir mi?
2. Mücteba Hamaney ve Pehlevi Paradoksu: Eğer halk Mücteba Hamaney’i “babadan oğula geçen bir diktatörlük” olarak görürse (Pehlevi’ye benzeterek), bu durum sokaktaki öfkeyi daha da radikalleştirebilir.
3. Hasan Ruhani’nin Pozisyonu: Ruhani, Batı ile diyalog kurabilecek bir figür olarak Washington’un (ve belki de Trump’ın) “Pehlevi yerine sistem içi bir alternatif” olarak masada tuttuğu bir isim olabilir.