Patrick M. Shanahan Asya turuna çıkıyor

Rusya, İslam karşıtı terörün artmasından endişeli

Osetler ve Çeçen-Kistler Gürcistan’ı Anayurt olarak Tanımlıyor

Առաջին ձնծաղիկները Բաքվից. Հրճված են Փաշինյանի ելույթից

AFGANİSTAN RUSYA’YI NEDEN BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’E ŞİKÂYET ETTİ?

Gündem 18 Şubat 2019
106

Şubat ayının ilk haftası Afgan muhalif siyasiler ve Taliban mensupları Rusya’da bir araya geldi. Afganistan’ın geleceğinin görüşüldüğünün belirtildiği bu toplantıya dair en dikkat çeken husus Afganistan hükümetinin davet edilmemiş olmasıydı. Toplantı sonrası taraflar Afganistan’da kalıcı bir barışın temininin ortak hedefleri olduğunu açıkladı.
Afganistan’ın geleceğinin görüşüldüğü bir toplantıda hükümet temsilcilerinin yer almaması günümüzde gözlemlemekte olduğumuz bir gerçeğin altını çiziyor; Afganistan hükümetinin Afganistan barış sürecinden dışlanmakta olduğu gerçeği! Hükümeti dışlayan da bunu açık açık ifade eden Taliban değil sadece… Zira ABD Taliban ile ikili görüşmelere geçtiğimiz Temmuz ayında başladı; görüşme turları devam ediyor ve bu görüşmelere Afganistan hükümeti katılmıyor. İran Taliban ile görüşüyor ve bu görüşmelere Afganistan hükümeti davet edilmiyor; Rusya Taliban ve Afgan muhalefetinin toplantısına ev sahipliği yapıyor ve masada Afganistan hükümeti yok!
Ancak Rusya’daki toplantıyı biraz daha farklı kılan bir husus var ki; o da Afganistan muhalefetinin de Afgan hükümetini dışladığını ve Taliban’ı muhatap aldığını gösteriyor olması. Yani hükümeti dışlayanlar listesine Moskova’daki toplantı ile Afganistan muhalefeti de girmiş oldu.
Afganistan hükümeti Rusya’daki toplantıyı sonuç alınmayacak bir “akademik egzersiz” olarak tanımladı ama toplantının hükümete verdiği “dışlanıyorsun” mesajını da almış görünüyor.
Rusya’da gerçekleştirilen toplantının yankıları, Afganistan hükümetinin, bu toplantı nedeniyle Rusya’yı Birleşmiş Milletler’e şikâyet etmesi üzerine daha da sürecek gibi.
Afganistan hükümeti Rusya’yı neden Birleşmiş Milletler’e şikayet etti?
Bu şikâyetin gerekçesi, Rusya’nın Birleşmiş Milletler yaptırımlar listesinde yer alan Taliban mensuplarının toplantıya katılmasına izin vermesi. Afganistan Dışişleri Bakanlığı Birleşmiş Milletler yaptırımlar listesinde olan Taliban mensuplarının serbest dolaşım hakkına sahip olmadıklarını, buna rağmen Rusya’nın bu şahısların Rusya’ya girmelerine izin verdiğini açıkladı. Kısaca şikâyet Rusya’nın Birleşmiş Milletler kurallarına uymaması…
Toplantının bizzat Rusya hükümeti tarafından organize edilmemiş olması, organizasyonu gerçekleştirilenlerin Rusya’da yaşayan Afganlar olması, Rusya’nın bu toplantı ile herhangi bir ilgisi olmadığı sonucunun çıkarılmasına imkân vermiyor; zira uzmanların da altını çizdiği gibi Rusya’nın desteği olmasa, Taliban mensuplarına vize vermemiş olsa bu toplantı gerçekleştirilemezdi. Yani Rusya hükümetinin ülkesinde gerçekleştirilen ve bölge siyaseti açısından oldukça önemli bir toplantıdan haberi yokmuş gibi yapması mümkün değil.
Yaptığı ev sahipliği nedeniyle Birleşmiş Milletler’e şikâyet edilen Rusya’nın Afganistan hükümetine tepkisi ise sert oldu; Rusya Afganistan hükümetini “ikili oynamakla” itham ediyor. Rus yetkililer, Taliban mensuplarının başka ülkelere de gittiğini, oysa Afganistan’ın bu ülkeleri Birleşmiş Milletler’e şikâyet etmediğini, sadece Rusya’yı şikâyet ettiğini belirtiyor.
Ancak bu noktada üzerine durulması gereken Afganistan hükümetinin Taliban mensuplarının gittikleri diğer ülkeleri değil de Rusya’yı şikâyet etmesi değil; Rusya’nın Afganistan’ın bundan böyle Taliban mensuplarını ağırlayan devletleri Birleşmiş Milletler’e şikâyet edecek olduğu yeni bir sürecin ilk örneği olması. Zira dün Afganistan Pakistan’ı da Birleşmiş Milletler’e şikâyet etti; şikâyetin nedeni Pakistan’ın Birleşmiş Milletler yaptırımlar listesindeki Taliban mensuplarını Pakistan’a davet etmiş olması. Pakistan, Taliban nedeniyle Afganistan’ın Birleşmiş Milletler’e şikayet ettiği ikinci ülke olunca, Rus yetkililerin “Afganistan diğer devletleri değil de neden Rusya’yı şikayet ediyor?” söylemi önemini yitirmiş oldu.
Sonuç olarak Afganistan hükümetinin asıl niyetinin Taliban mensuplarının gittikleri ülkeleri Birleşmiş Milletler’e şikayet etmek değil; bu şikayetler üzerinden Afgan barış sürecinden hükümeti dışlayan devletleri uluslararası toplum nazarında uyarmak. Uyarı ise gayet net: Afganistan hükümetini dışlayarak Taliban’ı muhatap alamazsınız! Hükümet buna sessiz kalmaz!

Doç. Dr. Dilek YİĞİT

Yorumlar