Ilımlı İslam’da son perde Vatikan Suudi Arabistan’da kilise açıyor!

CIA’nın eski patronu: Rockefeller’in ABD düzeni çöküyor!

İranda hangi Türkler var

Kürd dövləti”nin hədəfləri: regional-etnik müharibəyə doğru

Մեզ Աստված է խնայել, բայց ոչ այն պատճառով, որ մենք այդքան խելոք ենք

Ermenistan 21 Şubat 2017
438

Արեւմուտքի, Ռուսաստանի ու տարածաշրջանի առաջատար քաղաքագետները շարունակում են Հարավային Կովկասի գործընթացները դիտարկել որպես դիմակայություն «հորիզոնական» ուղղությամբ, այսինքն՝ Արեւմուտք-Արեւելք վաղեմի սխեմայով, որում քաղաքական բանավեճի ու պայքարի առարկան համարվում է «եվրասիական միջանցքը»:
Երեւում է քաղաքագետների, վերլուծաբանների ու նույնիսկ քաղաքական նախագծողների գիտակցությունը, ինչպես զանգվածային գիտակցությունը, ենթակա է իներցիային, ինչը ոչ պակաս վատ է, քան ակտուալ քաղաքական գործիչների մոլորությունը:
Խնդիրն այն է, որ Հարավային Կովկասում դիմակայության պարադիգմը «միջանցքի» տրամաբանությունից տրանսֆորմացվել է «խաչմերուկի» տրամաբանության:
«Միջանցքի» քաղաքական պոլիգոնն ունի զարգացման իր օրենքները եւ օրինաչափությունները: Այստեղ ամեն ինչ որոշում է այն, թե ինչն է համարվում քաղաքականության սուբյեկտ, ինչը՝ օբյեկտ: Վրաստանի ու Ադրբեջանի համար ճակատագրական նշանակություն ունեցավ այն, որ հաղորդակցությունների հայտնի նախագծերը սուբյեկտից դարձան քաղաքականության օբյեկտներ, իսկ այդ պետություններն ըստ էության սուբյեկտներ դարձան հենց հաղորդակցությունների եւ այլ աշխարհքաղաքական նախագծերի հարցում:
Նրանք, ովքեր մանրամասն հետեւել են այս երկու պետությունների քաղաքական գործընթացներին, կարող են արձանագրել, որ դա իսկապես այդ երկրների էլիտաների համար ողբերգություն էր:
Մեզ Աստված է խնայել, բայց ոչ այն պատճառով, որ մենք այդքան խելոք ենք: Մեզ պարզապես չեն ներգրավել այդ նախագծերին, որոնք կոչված են Հարավային Կովկասում հաստատել տրանզիտային-սերվիսային սոցիալ-տնտեսական մոդել, հնարավոր է՝ լիովին ավարտուն, տեղային տրանզիտային-սերվիսային գեո-քաղաքակրթություն:
Խնդիրն այն է, որ տրանզիտային գործառույթին հավակնող երկրներն իրավունք չունեն ձեւավորել միակողմանի կողմնորոշում: Սա հասկանալու համար պետք չէ լինել քաղաքական գործիչներ կամ քաղաքագետներ:
Արդյունքում նավթ չունեցող ու «փակուղային» Հայաստանը զարգացնում է հարաբերությունները միաժամանակ Ռուսաստանի, Իրանի ու ԱՄՆ-ի հետ: Դրանք չի կարելի համարել ռազմավարական, բայց ինչ որ պարտավորեցնող ու շահագրգիռ բան դրանում կա:
Լիովին հասկանալի է, որ Հայաստանը Հարավային Կովկասի միակ պետությունն է, որն ընդունակ է կատարել ռազմավարական գործընկերոջ գործառույթները: Բայց Հայաստանն այդ գործառույթները կատարում է որպես Ռուսաստանի վասալ: Այդ պատճառով էլ Հայաստանի համար ձեւավորվել է այս աստիճան վնասակար քաղաքական իրավիճակ:
Ավելին, «ռազմավարական զավեշտն» այն է, որ Ղարաբաղն էլ ընդունակ է կատարել ռազմավարական գործընկերոջ գործառույթներ: Եվ դրանում միֆական որեւէ բան չկա, եթե չհաշվենք հայկական քաղաքական մենթալությունը:
«Խաչմերուկի» հոգեբանությունը նկատելի տարբերվում է «միջանցքի» հոգեբանությունից, թեեւ լիբերալ շատ գործիչների մոտ միշտ կա մեկը մյուսի փոխարեն ներկայացնելու գայթակղությունը՝ կախված ակտուալ իշխող էլիտաների բարեկեցության պահանջներից:
Սակայն Հարավային Կովկասը երբեք ինքնանպատակ չի եղել տարբեր ռազմավարություններում: Խոսքն առավել ընդարձակ տարածաշրջանի կառավարման ու վերահսկողության մասին է: «Մեծ Մերձավոր Արեւելքի» ու Կենտրոնական Ասիայի շրջանակներում տեղի է ունենում աշխարհքաղաքական պարադիգմի փոփոխություն՝ «խաչմերուկի» ռազմավարության մեծացման պայմաններում:
Հարավային Կովկասը աշխարհքաղաքական օբյեկտային ինքնաբավությունից վեր է ածվել Սեւծովյան-կովկասյան տարածաշրջանի գավառի: ԱՄՆ-ն եւ ՆԱՏՕ-ն քաղաքական հարձակում են սկսել Սեւ ծովում, ինչը ենթադրում է նաեւ ռազմական բաղադրիչի ուժեղացումը: Այս ուղղությամբ շատ խնդիրներ կան, դրանցից շատերը դեռ լուծված չեն:
Սեւ ծովը դառնում է ռուսական էքսպանսիան զսպելու «կենտրոնական ասպարեզ»: Ռուսաստանին ոչինչ չի մնում, քան առաջարկել «պացիֆիստական ճանապարհ», ավելի ճիշտ՝ տարածաշրջանը վերածել չեզոք գոտու: Սակայն դա արդեն ուշացած առաջարկ է:
Ռուսաստանն ի վիճակի չէ պահել ազդեցությունը Հարավային Կովկասում եւ ստիպված է լինելու զիջել: Նրան հնարավորություն կտան ձեւ անել, թե շարունակում է ներկայությունը տարածաշրջանում, սակայն դա պատրանք կլինի:
ԱՄՆ-ն դեռ վերջնական որոշում չունի, թե ինչ է լինելու Հարավային Կովկասի հետ: Ըստ ամենայնի, ԱՄՆ-ն փորձում է խաղադրույք կատարել Վրաստանի վրա եւ Հայաստանն ինտեգրել ՆԱՏՕ-ին ու Եվրոպական միությանը:
ԱՄՆ-ի խնդիրն այն է, որ ատլանտյան ճամբարից Հարավային Կովկասի որեւէ պետության դուրս մնալը կտապալի տարածաշրջանն ինտեգրելու ծրագիրը:
Եվրոպան համառորեն շարունակում է հարմարվել այս տարածաշրջանին, մնալով հիմնական հովանավորը:

ԻԳՈՐ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

Yorumlar