İsrail’in eski bakanı İran ajanı suçuyla yakalandı

Çin’in Türkiye, ABD’nin Rusya sevdası

Քրիստինե Ասատրյան. «Հասկացել եմ, որ լեգիտիմ կառավարության մաս լինելը խնդիր չէ»

Portekiz’in Yahudi açılımı ve Türkiye Yahudilerini Portekiz’e kim gönderiyor!

Ինչու Ստալինը հրաժարվեց Իրանից վրացիների ներգաղթից,սակայն համաձայնեց հայերի ներգաղթին

Ermenistan 15 Şubat 2017
600

Անդրադարձ 1946-49 թվականների Մեծ հայրենադարձության պատմությանը Իրանում

Իրանի պատմության օրինակի վրա վրացիները պետք է հասկանան , որ Վրաստանում հայ եկեղեցին և հայ դպրոցը միշտ եղել են և կլինեն: Եթե իրենք չեն բարձրաձայնում այդ համեմատությունը, ապա մենք կարող ենք բարձրաձայնել:

1617թ-ին պարսկական շահ Աբբասը Վրաստանի կախեթական շրջաններից 200 հազար մարդ տեղահանեց Պարսկարստան և բնակեցրեց Ֆերեյդան նահանգում:

1604թ-ին նույն այդ շահը Հայաստանի Գողթն գավառի Ջուղա քաղաքի ողջ բնակչությaնն արդեն իսկ տեղահանել և բնակեցրել էր Սպահանի մոտ, հիմնելով Նոր Ջուղա բնակավայրը:

Երկու ազգերի համար էլ ստեղծվել էին նույն պայմանները: Անցել է 400 տարուց ավելի : Հայերն տեղահանությունից անմիջապես հետո սկսեցին նոր վայրերում դպրոց և եկեղեցիներ հիմնել, որպեսզի չկորցնեն իրենց ազգային ինքնությունն ու հավատը:

Երբ շահ Աբբասը սկսեց աֆղանական արշավանքը, հայ մեծահարուստները 70 հազար թուման փող տվեցին շահին, որ հայերը չմասնակցեն արշավանքին,իսկ վրացիներին զորակոչվեցին բանակ և նրանք մասնակցեցին արշավանքին տալով մեծ կորուստներ և վրացական համայնքը դարձավ անօգնական ու անուժ:

Այդպես էլ վրացիներով բնակեցված գյուղերում 400 տարուց ավելի չկառուցվեց ոչ մի դպրոց և ոչ մի եկեղեցի: Վրացիները կրոնափոխվեցին, ձուլվեցին տեղական բնակչության հետ և հիմա պաշտոնապես ազգային փոքրամասնություն չեն համարվում:

Սա, իհարկե, մեր հարևան ազգի պատմության դառը էջերից է:

Իսկ հայերը կարողացան պահապանել իրենց մշակույթը , կրոնը, ստեղծեցին ճարտարապետական կոթողներ և այժմ էլ պետականորեն ճանաչվում են որպես կրոնական փոքրամասնություն:

Այժմ Իրանի պետական բյուջեից 1.750 մլն դոլար է հատկացվում կրոնական փոքրամասնությունների կարիքները հոգալու համար: Այդ գումարից տարբեր տարիների տարբեր համամասնությամբ իր բաժինն ունի նաև հայ համայնքը, որին հատկացվում է այդ գումարի համարյա թե կեսից մի քիչ պակաս:

Իսկ ինչ ունի ներկայումս վրացական համայնքը Իրանում կամ ինչպես իրենք են ասում ` ֆերեյդանական վրացիները:

Երկու տարի առաջ Համայն Վրաց կաթողիկոս Իլիա Երկրորդն իր նստավայրում ընդունել էր ֆերեյդանական վրացիների ներկայացուցիչներին , նրանց վերադարձի հնարավորությունը քննարկելու համար: Համաձայն վրացական տվյալների 70 հազար շիա հավատի ֆերեյդանական վրացիներից միայն 15 հազարն են ծածուկ պահպանել իրենց սովորույթները: Իսկ հայերն իրենց հավատն ու մշակութը թաքցնելու կարիք չունեն, որովհետև վաստակել են դրա իրավունքը:

1945-46թ-ին Ստալինի հրամանով հատուկ պատվիրակություն է մեկնում Իրան` հայերի և վրացիների ներգաղթի հնարավորությունն ուսումնասիրելու համար:

Երբ պատվիրակությունը վերադառնում է և զեկույցը դրվում է Ստալինի սեղանին, պարզվում է,որ բոլոր հայկական գյուղերում կան եկեղեցիներ, դպրոցներ, պահպանվել է լեզուն, կրոնը և մշակույթը: Իսկ վրացական գյուղերում ոչ ոք վրացերեն չի խոսում, բոլորը շիա հավատի հետևորդներ են, չկա դպրոց և եկեղեցի:

Այդ պարագայում Ստալինը թույլատրում է միայն հայերի վերադարձը, ասելով, որ ինքը միտք չունի մսխեթցի թուրքերից հետո Վրաստանում մուսուլմաններ բնակեցնել: Սրանք են Իրանում հայերի և վրացիների պատմության դասերը:

Էդիկ Հովսեփյան

Yorumlar